Arkadaş Z. Özger’in “Şiirler” kitabı “Sevdadır” adıyla yayımlanınca ilgi gördü

Arkadaş Z. Özger, 1973 yılında, yirmi beş yaşında iken öldü. Tuhaf bir ölümdü bu; bir Ankara gecesinde, sokakta yüksekçe bir yerden düşerek komaya girmiş, beş gün sonra da ölmüştü. Üstelik başkası sanılarak ve kendisini arayan ailesinin haberi olmaksızın. Arkadaş, narin, kırılgan yapısıyla bir Kafka kişisi gibi yaşadı ve bir Kafka kişisi gibi de ölmüş oldu. İlk şiir kitabını Sakalsız Bir Oğlanın Tragedyası adıyla sağlığında tasarlamıştı, ama o kitabı çıkarma fırsatı olmadı. Şiirleri ölümünden sonra ilk kez Şiirler başlığı altında kitaplaşabildi. Şiirleri, asıl 1980’den sonra, Mayıs Yayınları’nca Sevdadır başlığı altında yeniden yayımlanınca yaygın bir ilgi gördü. Sevdadır bugün 6. baskısına ulaşmış durumda.

Şiirler kitabında Arkadaş 2. Özger’in otuz sekiz şiiri yer alıyor. Bunların önemli bir bölümü 1967 – 1973 yılları arasında dönemin dergilerinde ve gazetelerinde yayımlanmış şiirler. Yaşı ve yazdığı tarihler göz önüne alındığında, Arkadaş’ın 1960’lı şairler ile 1970’li şairler arasındaki yitik ara kuşaktan olduğu görülür. Zaten şiiri de bu ara kuşağın şiirinin özelliklerini taşır. Kestirmeden söylemek gerekirse, Arkadaş’ın yüreği daha çok iç dünyalarda gezinmeye, dolayısıyla daha çok modernist şiirin yaygınlaştırdığı temalara meylediyordu. Ancak yaşadığı şartlar o dayanıksız gövdesini ve kırılgan iç dünyasını 1960’ların o çatışmalı, sert ortamına sürüklüyordu. Dolayısıyla bireysel gençlik bunalımlarıyla toplumsal isyan eksenin iki bileşenini oluşturur. Bu içerik, o yıllarda dönem şiiri için taze bir tema değeri de taşıyordu. Sözgelimi, kitapta yer alan “Adak” adlı şiiri, kaldığı SBF yurdunun güvenlik güçlerince basılmasının ve öteki öğrencilerle birlikte acımasızca dövülerek gözaltına alınmasının ardından yazmıştı. Arkadaş bu şiirde atak, direngen bir söylem geliştirir, daha sonra yazdığı kimi şiirlerde de benzer bir söylem vardır. Ancak şiirlerinin çoğunluğunda daha çok sığınaklar aranan, uzamış bir ergenliğin hallerini söyleyen, kurtarıcı özneleri idealize eden bir yaklaşım var. Dolayısıyla kimi şiirlerinde imgeler kurma kaygısından, sentetik bir çabadan çok, sanki ruhsal boşalım, sıkıntıyı dışa vurarak zararsızlaştırma çabası egemen gibi. Başka deyişle, şiir onun için aynı zamanda bir ikame öğesi, bir çeşit kaygıdan kaçış aracı oluyor. Hani Karen Horney, “Bir ağaca keyif için tırmanmak başka, bir tehlike nedeniyle tırmanmak başka” der ya, sanki Arkadaş’ın şiirle ilişkisi de böyle ikili bir işlevle gelişiyor. Bu durum, doğal olarak beraberinde uzun söylemeyi getirir, ancak bu noktada Arkadaş’ın bir şiirsel mimari bilincine sahip olduğunu görüyoruz; şiirler yayıldıkça bazen mantıksal, bazen biçimsel ulamalar yaparak ya da elit-motiflere, yinelemelere baş vurarak omurgayı kurtarıyor. Başka deyişle, Arkadaş Z. Özger dizeye odaklanmaya güçlük çeken ama mimarisi sağlam şairlerin bir örneğiydi, kuşkusuz hayatını sürdürebilseydi aşabileceği bir çelişkiydi bu.

Arkadaş Z. Özger’in şiirlerindeki yoğun sığınak aranışını, ergenlik sorunlarına ve cinsel göndermelere sıkça yer vermesini, cinsel kimlik bunalımının belirtisi olarak yorumlayanlar çıktı. Ne tuhaf, onunla ilgili bir anı yazısı yayımladıktan sonra bana en çok sorulan sorular da bu çerçevede oldu. Ancak ben o anlamda bir eğilimine ya da tercihine hiç tanık olmadım. Arkadaş’ın sorunu, anladığım kadarıyla, geçirdiği bir hastalık sonucu çelimsiz kalan vücut yapısının doğurduğu kaygılardan kaynaklanıyordu. Buna elbette gençlik bunalımları, büyük şehirle uyumsuzluk, geçim zorlukları gibi etkenleri de katmak gerekir. Benim kendisini tanıdığım süre içinde hep öğrenci yurtlarında ve otellerde barınabilmişti. Sözün kısası, kendisini bir ‘tutunamayan’ olarak hissetmesi için bütün şartlar hazırdı. Talihsiz bir denk düşme sonucu o baskıcı ortam da bu duygusunun pekişmesine yol açıyordu.

Şiirler kitabına, İsmail Uyaroğlu ve Ali Özpalanlar’ın birer yazısıyla Arkadaş’ın Tekin Sönmez’e yazdığı bir mektup da eklenmiş. Sevdadır’ın 6. baskısında ise eklenen yazıların, mektupların sayısı artıyor, ayrıca bu baskıda fotoğraflar da yer alıyor.

Şiirler
Arkadaş Z. Özger / Nadas Yayınları, 1974 

Yorum yapın

Önceki yazıyı okuyun:
Türkiye’de halen yaşamakta olan 10 Dilde 10 Şarkı “Anlat” albümü

Kapat