Altın Portakal Film Festivali’nde ‘En İyi Belgesel’ seçilen “Ağustos Karıncası” cafrande.org’ta

Ağustos Karıncası“Küçücük bir kasabada yaşıyorsunuz, var olan mevcut koşullarda yapacaklarınız birileri tarafından belirlenmiş, plânlanmış. Hayallerinizin sözü bile edilemez. Bir üniversite kazanarak kasabanın dışına çıkmak ya da para kazanmak için büyük şehirde çalışmak gibi bir alternatifiniz yoksa bütün ömrünüzü o kasabada ve rutini belli bir şekilde tamamlamanız oldukça olağan.” Bu gözlemimle başbaşayken tanıştım İbo’yla. İbo, İznik Belediyesi’nde anons memuru, çaycı, nikâh memuru, iş çıkışında bir parkta garson. Bütün bunlar yetmiyormuş gibi kıraç bir tarlası var ve orada kimseye aldırmadan deneme yanılma yöntemiyle türlü türlü bitki-ağaç ekip, söküyor.”

Hayalleri, idealleri, köpükten kaçan notaları ve hayatındaki “armonisi” yle İbrahim’in öyküsü:

‘Ağustos Karıncası’filmi üzerine yönetmen Bingöl Elmas ile yapılmış bir söyleşi:

-Neden belgesel film üretimini seçtiniz?

Dile gelmeyi, dert edinmeyi bekleyen sayısızca öykünün arasında olduğumuzu düşünüyorum. Bütün gerçekliği ile yanı başımızda olan bu öyküleri paylaşmak, işlemek dururken, yeni öyküler yazmak ya da kurmak daha uzak olduğum bir şey galiba. Çünkü belgesel sinema ile tanıklık ediyorsunuz, sanatın estetiğinden bilimin gerçekliğinden yararlanıyorsunuz, satır aralarını, kuytuda kalmış hikâyeleri, duyguya dair olanı açığa çıkarıyorsunuz. Anlattığınız kişilerle, mekânlarla, olaylarla daha fazla vakit geçiriyor, en önemlisi de empatiyi daha derin kuruyorsunuz. Öyküsünü anlattığınız kişilerle birlikte yaşam denemelerine girişiyorsunuz.

-Öykünün hangi noktaları bu filmi çekmeye yöneltti sizi? Filminiz insana dair neyi anlatıyor ?

“Küçücük bir kasabada yaşıyorsunuz, var olan mevcut koşullarda yapacaklarınız birileri tarafından belirlenmiş, plânlanmış. Hayallerinizin sözü bile edilemez. Bir üniversite kazanarak kasabanın dışına çıkmak ya da para kazanmak için büyük şehirde çalışmak gibi bir alternatifiniz yoksa bütün ömrünüzü o kasabada ve rutini belli bir şekilde tamamlamanız oldukça olağan.” Bu gözlemimle başbaşayken tanıştım İbo’yla. İbo, İznik Belediyesi’nde anons memuru, çaycı, nikâh memuru, iş çıkışında bir parkta garson. Bütün bunlar yetmiyormuş gibi kıraç bir tarlası var ve orada kimseye aldırmadan deneme yanılma yöntemiyle türlü türlü bitki-ağaç ekip, söküyor. Tarlası için “Taa Sakarya’lardan toprak getirtiyor”. 45 yaşında ve ve günü neredeyse 48 saat yaşıyor. Bir insanın nasıl bir motivasyonla bu kadar çalışabileceğini aklınız almıyor ilk bakışta. Büyük şehirde, kariyer ve para peşinde koşuşturan insanlarda bile göremediğiniz bir motivasyonla çalışıyor. Bitip tükenmeyen enerjisi ve sürekli mutlu, umutlu haliyle işleri arasında koşuşturuyor. O çalışırken değil ama siz onu izlerken yorgun düşüyorsunuz. ‘Bu adam deli mi?’ sorusunu siz de oradakilerle birlikte soruyorsunuz. Derken İbo’nun bütün bunları, etrafındaki birçok kimseye aldırmadan, yalnız kalmayı bile göze alarak peşinden koştuğu bir hayalini gerçekleştirmek için yaptığını öğreniyorsunuz. Geleceğine ilişkin plânlar yapmayı ya da gelecek yılı tasarlamayı hayal kurmakla karıştıran insanlarla çevrili dünyanızda, hayal kurmanın ve o hayalinizin peşinden koşmanın önemini fark ediyorsunuz. Nasıl hayalsizleştiğiniz, hayalsizleştirildiğiniz gerçekliğiyle yüz yüze geliyorsunuz. İbo’ya sorup, aslında yanıtlarını kendinizde aradığınız sorular sormaya başlıyorsunuz. “Hâlâ hayal kurabiliyor muyum, hayal kurmak diye yaptığım şey gelecek plânlaması mı yoksa gerçekten hayal kurmak mı, hayallerimi gerçekleştirmek için neleri göze alabiliyorum, gerçekleşme olasılığı görünmese bile o hayallerimin peşinden koşar mıyım, yalnız kalmayı göze alır mıyım, yakınlarımdan birinin ibo gibi yaşamasına izin verir miyim?”, “Boşuna mı uğraşıyor İbo?”, “Sanatı sanatçı mı yapmalı?”, “Akordu doğuştan bozuk yaşamlarda sazların teli iyi öter mi?”, hayal kurmanın yaşı var mıdır? vs. vs.

‘Ağustos Karıncası’ filmini çekerken de kurgularken de bütün bu sorulara kesin yanıtlarım olmadı, olamadı. Ve bu yüzden, sorularımı paylaşma girişimiydi bu film benim için. Hayalleri için kimi zaman bir karıncaya, kimi zaman bir ağustos böceğine dönüşen İbo’yla birlikte ve onun biçimiyle yaşamı anlamlandırma girişimiydi.

-Son filminizin öyküsünden yola çıkarsak, nasıl bir anlatım yolu ile film dilinizi oluşturuyorsunuz?

Belgesel yaparken her şeyden önce öyküsünü atlattığım kişiye ve belgesel sinemaya karşı sorumluluklarımın bilincinde hareket etmeye çalıştım. ‘Ağustos Karıncası İbo’yu nesneleştirmemeye, rencide etmemeye, onun gerçekliğine müdahale etmemeye uğraştım, öyküsünü doğru aktarmaya çalıştım. Filmle İbrahim için “ilginç adammış’ dedirtmenin ötesinde, hayali, umudu, umutsuzluğu, içinde bulunduğu çevresi ve çatışmalarıyla aktarmaya çalıştım. Bütün bunları yaparken bu paylaşımı samimiyetle ve yalın bir biçimde yapmaya dikkat ettim. Film tanıklıklar içeriyor, kasabanın rutinini veriyor, içinde yaşadığı sosyal çevreyi ve çatışmaları aktarıyor, bütün bunları İbo’nun yaşamının ritmiyle anlatmaya çalışıyor.

-Çekmekte olduğunuz ya da çekeceğiniz bir projeniz var mı?

Kafamda olgunlaştırmaya çalıştığım, ön araştırmasını yaptığım, fiziki altyapısını sağlayabilmek için çaba sarf ettiğim proje ve projelerim var ama biraz daha ete kemiğe büründükten sonra dillendirmek daha doğru sanırım. Bu memlekette anlatacak çok şey var, yeter ki kulak kesilelim, dert edinelim.

-Sinemada hedefiniz, düşleriniz neler?

Şu anda üretmemize ve ürettiklerimizi paylaşmamıza engel olan koşulsuzlukların çözüldüğü bir zamanda, önünde kuyrukların oluştuğu sadece belgesel sinemanın gösterildiği sinemaların olduğu bir mekânda; merakları olan, bilmeyi isteyen, sinemayı seven seyircisiyle aynı zaman- mekân bileşeninde çakışan bir sinemacı olmayı düşlüyor ve diliyorum.

Bir İran sinemasındaki, bir Japon sinemasındaki, bir Avrupa sinemasındaki gibi güçlü özgün dili kotarabilen bir sinemacı olmayı ve etrafımın da böyle sinemacılarla sarılı olmasını düşlüyorum.

Söyleşi: Suha Çalkıvik
(2005, web.itu.edu.tr)

Yapım Tarihi : 2005
Süre : 00:50:00
Yönetmen, Yapım Yönetmeni – Bingöl ELMAS
Kurgu – Ender YEŞİLDAĞ
Kameraman – Serdar SÖNMEZ, Koray KESIK, Hayriye SAVAŞÇIOĞLU, Serdar GÜVEN
Yönetmen Yardımcısı – Mehtap DOĞAN

Yorum yapın

Önceki yazıyı okuyun:
Prof. Ahmet İnsel: Artık Başbakan’ın arkasında yüzde 50 olduğu şüpheli

Ahmet İnsel: Taksim Meydanı ve çevresinde bir haftadır esen özgürlük rüzgârının kokusunu aldı artık genç kuşaklar. Başbakan’ın bundan sonra işi...

Kapat