“Akıllı insan herkesten öğrenen insandır” İnsan ve Akıl – Montaigne [Denemeler]

 “Doğanın insanlara en adilce dağıttığı nimet akıldır derler, çünkü hiç kimse kendi payından şikayetçi değildir.”Montaigne

Yine kendime döneyim: Kendimde değer verdiğim tek şey, hiç kimsenin kendinde eksik görmediği bir vergidir: Kendi aklımı beğenmekle her insanın, her gün yaptığını yapmış oluyorum. Kim kendini akılsız sayabilir?
İnsanın kendini akılsız sayması mantıkça da mümkün değildir. Öyle bir sakatlık ki bu, onu kendinde gören, kendinde görmüyor demektir. Öyle bir illet ki bu, devası yoktur; ama hastanın gözü kendine çevrilip de bu illeti gördü mü illet dağılıverir güneşin sisleri dağıtması gibi. Bu konuda insanın kendini kötülemesi, temize çıkarması, kendini kusurlu görmesi bütün kusurlarından yakınmasıdır. En zavallı, en allahlık insanlar bile akıldan yana paylarına razıdırlar. Başkalarında bizden daha fazla yiğitlik, beden gücü, deneyim, yetenek, güzellik görebiliriz; ama akıl üstünlüğünü kimseye vermeyiz.

Başkalarında doğru düşünceler gördük mü bunları, şöyle bir düşünmekle biz de bulabilirdik sanırız. Başkalarının eserlerinde gördüğümüz bilgiyi, sanatı ve daha başka değerleri bizimkilerden üstün tutabiliriz; ama düpedüz düşüncenin bulduklarına kendi düşüncemizle de pekala varabileceğimize inanırız; onların büyüklüğünü ve zorluğunu bir türlü göremeyiz, meğer ki bu düşünceler bizden ölçülmez bir uzaklıkta olsun. Onun için benim yazdıklarımın pek tutulacağını, övüleceğini ummuyorum; bu çeşit yazarların ünü az olur.

Hem sonra kimin için yazıyoruz? Kitaplar arasında yaşayanlar, bilginler, bilginlikten başka bir değer tanımazlar insan düşüncesinin, bilgi toplamak, güzel yazmaktan başka bir yolda ilerleyebileceğini kabul etmezler: Scipiolar’ı birbirine karıştırdıysanız, artık söyleyeceğiniz sözlerin nasıl bir değeri olabilir? Onlara göre Aristoteles’i bilmeyen kendini de bilmiyor demektir. Basit ruhlu bilgisiz insanlarsa kendilerini aşan ince bir sözün değerini ve önemini görmezler. Dünyayı dolduran da bu iki çeşit insandır. Sizin dilinizden anlayacak üçüncü bölüğe, ruhları kendiliğinden düzenli ve güçlü insanlara gelince, onlar o kadar azdır ki aramızda adları sanları bile duyulmaz. Onlara kendimizi beğendirmeye çalışmakta fazla bir kar da yoktur.

Doğanın insanlara en adilce dağıttığı nimet akıldır derler. Çünkü hiç kimse akıl payından şikayetçi değildir. Nasıl olsun? Aklını beğenmemesi için aklından ötesini görebilmesi gerekir. Ben düşüncelerimin doğru olduğunu sanıyorum: Ama öyle sanmayan kim var? Aklımın sakat olmadığına benim bulduğum en iyi tanıt kendime az değer verişimdir. Sakat olsaydı kendime beslediğim sevgi onu kolayca aldatabilirdi; çünkü ben kendimi öyle seviyorum ki; sevgimi bir türlü kendimden dışarıya çıkaramıyorum. Herkes sevgisini bir sürü dosta, tanıdığa dağıtırken, ben kendi içimin rahatından, kendi varlığımdan başka şeye bağlanamıyorum. Başka şeylere bağlanışım kendi isteğimle, bile değildir.

Mihi nempe valere et vivere doctus. (Persius)

Sağlıklı olmak ve yaşamak, işte benim bütün bilgim. Böyle iken, düşüncemin kendi yetersizliğini yüzüne vurmaktan hiç geri kalmadım. Gerçekten düşüncemin en çok üstünde durduğu şeylerden biri de budur. Herkesin gözü dışardadır ben gözümü içime çevirir, içime diker, içimde gezdiririm. Herkes önüne bakar, ben içime bakarım:

Benim işim gücüm kendimledir. Hep kendimi seyreder, kendimi yoklar, kendimi tadarım. Herkes kendinden başka şeylerin peşindedir hep kendisinin ötesine gitmek sevdasındadır.

Nemo in sese tentat descendere. (Persius)

Kimse kendi içine inmeye çalışmaz. (Kitap 2, bölüm 17)

Akıl Üzerine Felsefi Sözler

Akıllı insan aklını kullanır, daha akıllı insansa başkalarının aklını da kullanır. (Bernard Shaw)

Akıl, her şeyi olduğu gibi görmekten başka bir şey değildir. (Voltaire)

Akıl, ne kadar ilerlerse ilerlesin kalbi asla geride bırakamaz. (Konfüçyüs)

Bir insanın akıllı olmasına bir şey dediğimiz yok, yeter ki aklını başkalarına kabul ettirmeye çalışmasın. (Platon)

Akıllı insan herkesten öğrenen insandır. (Montaigne)

Başkalarının bilgisiyle bilgin olsak bile, ancak kendi aklımızla akıllı olabiliriz. (Montaigne)

İnsanın kendini akılsız sayması mantıkça da mümkün değildir. (Montaigne)

Bir insanın aklını beğenmemesi için aklından ötesini görmesi gerekir. (Montaigne)

Akıl her zaman gönlün oyuncağıdır. (La Rochefoucauld)

Akıllı insan tüm yumurtalarını aynı sepete koymaz. (Cervantes)

İnsanların sizi akıllı bilmeleri için ya onların deliliklerine katılın ya da onları beğenilerine. (Rousseau)

İnsanın aklı çoğaldıkça can sıkıntısı da çoğalır. (Dostoyevski)

Her zaman aklımızın peşinden gidelim, insanların takdiri de isterse aklımızdan gelsin. (Montaigne)

İnsana aklı dertlerinden kurtulması için verilmiştir. (Tolstoy)

Bir akıl iyidir, ama iki akıl daha iyidir. (Çehov)

Gençlikte ve güzellikte akıl arama. (Homeros)

Başarılı olmak için akılsız görülmeliyiz, ama akıllı olmalıyız. (Montesquieu)

Yalnız akıllı insanlar sevmesini bilirler. (Seneca)

Akıl ve ruh bir kitaptan ne kadar etkilenirse, insan o kadar zenginleşmiş olur. (Henry Miller)

Gerçekten akıllı olanlar aynı zamanda alçakgönüllü olanlardır. (Andre Gide)

Aslan tuzaklara, tilki de kurtlara karşı koyamaz. Öyleyse tuzaklara karşı tilki, kurtlara karşı aslan olunmalıdır. (Machiavelli)

Yeryüzünün iki gücü vardır. Akıl ve kılıç. Çoğu zaman akıl kılıcı yenmiştir. (Platon)

Akıl da bir tarla gibi ekilmeye ve bakılmaya gereksinim duyar. (Cicero)

Sağlam kafa sağlam vücutta bulunur. (Platon)

Vücudu dinlendirmenin en doğru yolu aklı dinlendirmektir. (Napoleon)

Akıllı bir insan özür dilemek zorunda kalmaz. (Emerson)

İnsanı akıllı yapan tek şey nefrettir. (Camus)

Akıllı olmak bir şey değildir, önemli olan aklını kullanabilmektir. (Descartes)

Akıllı bir insanın ülkesi tüm dünyadır. (Aristophanes)

Konuşma insanın aklını kullanma sanatıdır. (Platon)

Öfke aklın alevini söndüren büyük bir rüzgardır. (Andre Gide)

Kalbin kendine göre nedenleri vardır, akıl ise bunu hiçbir zaman anlayamaz. (Pascal)

Adaletten ve erdemden yoksul olan bilgi düzenbazlıktır, böyle bilginin akılla bir ilgisi yoktur. Platon)

Gerçek, akıllı olanlar için; güzellikse, duygulu kalpler için yaratılmıştır. (Schiller)

Dünyada başkalarının deneylerinden yararlanacak kadar akıllı insan var mıdır acaba? (Voltaire)

Cesaret tehlike karşısında aklın kullanılmasıdır. (Platon)

Kendi aklına hizmet etmek için cesur ol. (Kant)

Konuşup aptallığınızı belli edeceğinize, konuşmayın da hiç olmazsa herkesin kuşkusu kalsın.(Abraham Lincoln)

Sahip olmadığı şeylere üzülmeyen ve sahip olduklarına sevinen insan akıllı bir insandır. (Epiktetos)

Akıllı bir insan her şeyin farkına varır, budala bir insansa her konuda düşüncesini söyler. (Heine)

İnsan aklın sınırlarını zorlamadıkça hiçbir şeye ulaşamaz. (Einstein)

Akılsız insanlar hırsızların en zararlılarıdır. Zamanımızı, sevincimizi, mutluluğumuzu çalarlar. (Goethe)

Aklın egemenliği gerçek erdemdir. (Spinoza)

Akıl dünyayı yerinden oynatmaya yarayan levyedir. (Balzac)

Akıllı insan düşündüklerinin hepsini söylemez ama söylediklerini düşünerek söyler. (Aristoteles)

Akıllılık deneyin, gerçek de zamanın çocuğudur. (Leonardo da Vinci)

İnsana akıl dostlarından kurtulması için verilmiştir. (Tolstoy)

Ancak kendi kendini yönetebilen akıllı insanlar özgürdür. (Horatius)

Aptal görünmeye cesaret etmek büyük bir akıllılıktır. (Andre Gide)

Akıllı bir insan bulduğundan daha çok fırsat yaratır. (Bacon)

Dünyada hiçbir akıl, başka bir akıl olmadan ortaya çıkmaz. (Montaigne)

Akılsızlar kimseden bir şey öğrenmezler ama akıllılar akılsızlardan bile çok şey öğrenirler. (Konfüçyüs)

Aklın denetimi, ruhun beden için iyi olan şeyi istemesini sağlar. (Descartes)

Akıllı konuşur, çünkü onun söylemek istedikleri vardır. Aptal konuşur, çünkü kendisinin bir şeyler söylemek zorunda olduğunu sanır. (Platon)

İnsanın doğasında akıllılıktan çok delilik vardır. (Bacon)

Bilmediğimi bildiğim için öteki insanlardan akıllıyım. (Sokrates)

Kendini yönet, dünyayı yönetecek gücü bulabilirsin. (Platon)

Sorabilmek için daha önce öğrenmek gerekir. (Goethe)

Yapmak istediğin şey için düşünerek karar ver. Verdiğin kararı da mutlaka uygula. (Benjamin Franklin )

Sonsuz olan iki şey vardır: Evren ve insanların aptallıkları. (Albert Einstein)

Bir ulusun büyüklüğü nüfusunun çokluğu ile değil, akıllı ve erdemli kişilerinin sayısı ile belli olur. (Victor Hugo)

Sevginin bulunmadığı yerde akıl da arama. (Dostoyevski)

““Akıllı insan herkesten öğrenen insandır” İnsan ve Akıl – Montaigne [Denemeler]” üzerine bir yorum

  1. dünya durmayan bir salıncaktır sözünü çok seviyorum bana ayrı bir hava veriyor

Yorum yapın

Önceki yazıyı okuyun:
Furuğ Ferruhzad: Suskunluk nedir, ey sevgili? Suskunluk nedir söylenmemiş sözlerden başka

Ben düşüncelerin, sözlerin ve seslerin aldırmazlık aleminden geliyorum... “Derimin altında başımı döndürecek bir baskı olduğunu duyumsuyorum. Her şeyi delmek istiyorum...

Kapat