İçimizdeki çaresizlik çemberleri nasıl çalışır? – Mümin Sekman

Olaylara verdiğiniz anlam her şeydir

Öğrenilmiş çaresizliğin ‘içimizdeki mekanizması’ nasıl çalışır? Önce başımıza bir olay gelir. Bu olayın içinde aşamadığımız bazı engellerle karşılaşırız. Böyle bir durumda hemen içimizden konuşarak olayı yorumlamaya başlarız. Kendimize, “Ne yaparsam yapayım bunların üstesinden gelemeyeceğim” gibi şeyler söyleriz. Bu iç konuşma bizde çaresizlik, üzüntü, bitkinlik gibi duygusal durumlar oluşturur. Bu duygusal durumdan doğan davranış ise eylemsizliktir.

Olay: Köpekbalığı küçük balığı yemeyi deniyor ama kafasını cama çarpıp şaşkınlık içinde kalıyor.
Yorum şekli: (Tahmini kurgu)”Karşımdaki balığı her yemeye çalıştığımda bir şey kafama çarpıyor. Ne yapsam olmuyor.”
Duygusal durum: Çaresizlik, isteksizlik, umutsuzluk, başarısızlık hissi.
Davranış: Eylemsizlik! Atalet halinde yaşamak.

Olay: Köpeklerin ayaklarına elektrik şoku veriliyor.
Yorum şekli: (Tahmini kurgu) “Ayağım yanıyor, hemen kaçmam lazım! Gene yandı, Ahh bir daha! Kaçsam da, dursam da fayda etmiyor! En iyisi şöyle çömelip yatayım. Anne sözü dinleyip akademik kariyer yapmayacaktım!”
Duygusal durum: Çaresizlik, içe dönme, duygusallaşma, gerginlik.

Davranış: Başlangıçta kaçmaya ya da saldırmaya çalışma. Sonrasında hiçbir şey yapmayıp yatmak. Atalet halinde yaşamak.
Olaylara verdiğiniz anlam her şeydir. Başımıza gelen olayı biz seçemeyiz ama olayları yorumlama şeklimizi biz seçebiliriz. Kaderimizi kontrol altında tutabilme noktamız burasıdır. Evrenin bizim üzerimizdeki etkisini burada seçebiliriz. Özgür irademiz ve seçimlerimiz bu noktada kendini gösterir. Algılarımızın pasaport kontrol noktası burasıdır.

Mümin Sekman
Her Şey Seninle Başlar

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here