Işıl Özgentürk: Hoşça kal sinemanın kadim dostu, Zeki Ökten…

Geçen cumartesi günü film atölyesinde birinci sınıflarla birlikteyim. Söz nasıl olduysa oldu dayanışma, paylaşım gibi sözcüklere geldi. Ben de onlara, yakından tanık olduğum “Sürü” filminin çekim macerasını anlattım. Her yaştan öğrencim adeta bir ülke efsanesi dinler gibi dinlediler.
Senaryo yazarı Yılmaz Güney hapisteydi, yönetmen Zeki Ökten, Tarık Akan, Tuncel Kurtiz, Ali Özgentürk, Melike Demirağ ve filme emeği geçen tüm ekip dağlardaydı. Para azdı, sürekli peynir ekmekle beslendiklerinden ekibin pek çoğu İstanbul’a şişman dönmüştü. Filmin çok zor olan tren sahneleri, demiryolları işçilerinin dayanışması sayesinde kazasız belasız çekilmişti.

Sonuçta ortaya inanılmaz bir emekle gerçekleştirilen, Türk sinemasının bir başyapıtı, “Sürü” çıkmıştı. Filmin küçük bir gruba yapılan ilkgösteriminde gözyaşları içinde Zeki Ökten’in yanına gitmiştim, birbirimize sarılıp ağlamıştık.

Evet geçen cumartesi günü atölyede hep Zeki Ökten’den söz ettim, meğer o sıralarda yoğun bakıma alınmış. Öğrencilerim belki de dersi kaynatmak için hiç durmadan ısrar ettiler: “Hocam biraz daha anlatın.” Ben de anlattım; bu kez başka bir film söz konusuydu. Ali Özgentürk’ün “At” filmi. 12 Eylül’ün sancılı ve acımasız günlerini yaşıyorduk. “At”ın çekimi tamamlanmıştı, ama yönetmen Ali Özgentürk Kenan Evren’in Fatsa konuşmasında yaptığı bir ihbarla içeri alınmıştı. İdam cezasıyla yargılanacaktı.

“At” montaj masasında kalmıştı.

Hayır “At”ı montaj masasında öyle çaresiz terk edemezdik. Başta Zeki Ökten olmak üzere Yeşilcam işe koyulmuştu. Zeki Ökten Kadir İnanır’la birlikte her hafta Ali Özgentürk’ün yattığı Davuşpaşa Kışlası’na gider olmuştu. Kadir İnanır, cezaevi müdürüne çeşitli hikâyeler anlatırken iki yönetmen odanın bir köşesinde mırıl mırıl “At” filminin montajını konuşuyorlardı. Sonra Zeki Ökten, elinde notları montaj stüdyosuna girip filmi tamamlamaya çalışıyordu.

Sonunda “At”ın montajı bitti, seslendirmesi için Yeşilçam kuyruk oldu ve filmin sonuna gelindi. Tam o sırada Ali Özgentürk serbest bırakıldı ve ben o iki yönetmenin Ali Özgentürk ve Zeki Ökten’in birbirlerine sarılıp ağlamalarını hiç unutamam. Koskoca adamlar çocuklar gibi hüngür hüngür ağlıyorlardı…

Ağlama Işıl, yazını yazmak zorundasın, çünkü sırada “Düşman” filmi var. Yılmaz Güney’in senaryosunu yazdığı bu film kıymeti bilinmemiş bir filmdir ve bana göre Türk sinemasının ilk üç filminden biridir.

Ekonomik nedenlerin aile kurumunu nasıl parçaladığını anlatan “Düşman”, konusu gereği sert bir filmdir. Ancak bu sertlik Zeki Ökten’in elinde müthiş bir şiirsel gerçekliğe ulaşır. Zeki Ökten’in en güzel filmidir.

Ne yazık, “Düşman”ın ve daha pek çok dürüst ve güzel filmin yönetmeni ve sinemanın kadim dostu Zeki Ökten’i cumartesi günü yitirdik. Onun en yakın dostu, hayat arkadaşı Güler’in (Ökten) acısını azaltmak için ne söylenebilir bilmiyorum. Sözcüklerin bittiği bir an bu.

Güle güle Zeki Ökten, sen sadece sevdiğin filmleri yaptın. Setlerin en sevilen yönetmeniydin; senin setlerinde yetişen insanlar hayata daha derin ve dostça bakmayı öğrendiler. Sıradan insanların küçük hikâyelerini bize öyle sevgi dolu bir yürekle sundun ki, onlar hepimizin kahramanları oldular.

Şimdi bu yazıyı okusaydın, bana kızardın, hafifçe boynunu eğer, “çok abartmışsın” derdin. Hayır hiçbir şeyi abartmıyorum, Türk ve dünya sineması çok değerli bir yönetmenini yitirdi. Bu böyle!

Hoşça kal sinemanın kadim dostu, Zeki Ökten…

(Cumruriyet)



Zeki Ökten (4 Ağustos 1941, İstanbul – 19 Aralık 2009 İstanbul), Türk yönetmen.
Haydarpaşa Lisesi mezunudur. Öğrencilik yıllarında tiyatro çalışmalarına başlar. Ama gönlü sinemadadır ve 1961 yılında bu düşünü gerçekleştirip, Nişan Hançer’in yönettiği “Acı Zeytin” filminde yönetmen yardımcılığı yaparak Yeşilçam’a ilk adımlarını atar. Lütfi Akad, Halit Refiğ, Memduh Ün ve ağırlıklı olarak Atıf Yılmaz, yönetmen yardımcılığı yaptığı ustalarıdır. Ökten, 1963’de ilk filmi Ölüm Pazarı’nı çeker. 19 Aralık 2009 günü saat 18:15 sularında,önceki gün kalp ve damar hastalığı şikayetiyle acil olarak yattığı hastanede geçirdiği operasyonun ardından hayatını kaybetti.

Filmografi
1963 – “Ölüm Pazarı” (Market of Death)
1972 – “Kadın Yapar” (Woman Does It)
1972 – “Kırık Hayat” (Broken Life)
1973 – “Ağrı Dağı’nın Gazabı” (Wrath of Mount Ararat)
1973 – “Bir Demet Menekşe” (A Bouquet of Violets )
1973 – “Bitirim Kadeşler” (Dandy Brothers)
1973 – “Bitirimler Sosyetede” (Dandy Brothers in High Society)
1973 – “Vurgun” (Bends)
1974 – “Askerin Dönüşü” (Return of the Soldier)
1974 – “Boşver Arkadaş” (Don’t Mind It My Friend)
1974 – “Hasret” (Longing)
1975 – “Hanzo” (Redneck)
1975 – “Kaynanalar” (Mother-in-laws) (Aynı zamanda senarist)
1975 – “Pisi Pisi” (Kitty Kitty) (Aynı zamanda senarist)
1975 – “Şaşkın Damat” (Silly Groom )
1976 – “Kapıcılar Kralı” (King of Porters) “Altın Portakal, En İyi Yönetmen”
1976 – “Ne Umduk Ne Bulduk” (What We Expected, What We Got)
1977 – “Çöpçüler Kralı” (King of Dustmen)
1977 – “Sevgili Dayım” (My Dear Uncle)
1978 – “Sürü” (The Herd) “Locarno Film Festivali, Altın Leopar”, “BFI, Sutherland Trophy”, “OCIC”
1979 – “Düşman” (Enemy) (Aynı zamanda kurgucu) “OCIC”
1982 – “Faize Hücum” (Rush on Interest) (Aynı zamanda yapımcı) “Altın Portakal, En İyi Yönetmen”
1983 – “Derman” – Şerif Gören’le birlikte
1984 – “Pehlivan” (Wrestler)
1984 – “Firar” – Şerif Gören’le birlikte
1985 – “Kurbağalar” – Şerif Gören’le birlikte
1986 – “Kan” – Şerif Gören’le birlikte
1986 – “Ses” (Voice)
1986 – “Davacı” (Plaintiff)
1987 – “Yoksul” (Poor)
1988 – “Düttürü Dünya” (Queer World)
1992 – “Saygılar Bizden” (TV Dizisi)
1995 – “Hep Aynı” (Kısa Film) (Always The Same) Kısa Film
1995 – “Aşk Üzerine Söylenmemiş Herşey”
1999 – “Güle Güle” (Raindrop) “Altın Portakal, En İyi Film”[1]
2002 – “Gülüm” (My Rose)
2006 – “Çinliler Geliyor” (Chineses are Coming)

Aldığı ödüller
2006 Sinema Yazarları Derneği Ödülleri, Onur Ödülü
“Altın Portakal, En İyi Yönetmen” – (1976) – “Kapıcılar Kralı
“Locarno Film Festivali, Altın Leopar” – (1978) – “Sürü”
“Sutherland Trophy” – BFI (1978) – “Sürü”
“OCIC” – (1978) – “Sürü”
“OCIC” – (1979) – “Düşman”
“Altın Portakal, En İyi Yönetmen” – (1982) – “Faize Hücum”
“Altın Portakal, En İyi Film” – (1999) – “Güle Güle”

Yorum yapın

Önceki yazıyı okuyun:
Larvalarından çalınarak köleleştirilen karıncalar, Darwin’in Karıncaları; Formica palidefulva

Atlas'ın Kasım 2009 sayısında yer alan 'Darwin'in Karıncaları' başlıklı makalenin yazarı Dr. U. Uzay Sezen, devedikeni bitkisi (Circium vulgaris) üzerindeki...

Kapat