Category Archives: Genel Kültür – General Culture

Osmanlı’da kardeşlerini öldüren padişahlar

Fatih Sultan MehmedOsmanlı’nın günümüzde dahi çok konuşulan kardeş katlini hangi padişah başlattı, aile içinde ilk kanı kim döktü? Babasını öldürüp padişah olan şehzade kim?
Padişah olunca 19 kardeşimi öldüren hangisi idi? Hangi padişah kendisinden önce süregelen kardeş katilliğini yasallaştırdı? Saltanatında hanedan veraset sistemini değiştirip kardeş katli kanununu kaldırıp, yerine ailenin aklı başındaki en büyük üyesi padişah olur sistemini (Ekber ve Erşet) kim getirdi? Kardeş katilliğine hangi padişah son verdi? ‘Kafes Hapsi’ uygulamasını kim getirdi?

Nilgün Marmara: “Şimdi ölü bir kirpiyim…”

Nilgün MarmaraYüzeyi dikenlerle kaplatan, dışa çekerken döndüren gözümü en derine sen oluyorsun. Bir kez yakmıştın beni, bir kumsalın ürkünç gecesinde. Eziyetçi tanıklığın, tutuşan dikenlerimin çığlığını gömmüştü küle. Kısık gözkapakların yeterince örtmüyordu parıltısını gözlerinin, az aralığından hazzını izliyordum yanadurarak. Duymuyordun denize ulaşmaya yalvardığını tinimin, öte kıyılara, tuttuğun ve yok ettiğin oluyordu, sen oluyordun. Sonsuz tiksintin her yalımın canavarlığına güç ekliyordu; benim yanarak özgürleşecek sınırlarıma ise meleksilik.

1 Mayıs’ın Kökenleri üzerine Rosa Luxemburg (Şubat 1894)

Bir proleter (işçi) bayram gününü, sekiz saatlik iş gününü elde etme aracı olarak kullanma düşüncesi ilk kez Avustralya’da doğdu. Avustralyalı işçiler, 1856’da, sekiz saatlik işgünü lehinde gösteriler yaparak, toplantılar ve eğlenceler düzenleyerek, hep birlikte bir günlük iş bırakmaya karar verdiler. Bu kutlamanın yapılacağı gün olarak da 21 Nisan tarihi saptandı. Avustralyalı işçiler bu kararı, yalnızca 1856’da uygulamaya niyetlenmişlerdi. Ama bu ilk kutlamanın Avustralyalı proleter kitleler üzerinde çok büyük etkisi oldu, onları canlandırıp yeni bir heyecana yol açtı ve bu kutlamanın her yıl tekrarlanmasına karar verildi.

18. Yüzyıl Aydınlanma Felsefesi Nedir? – Macit Gökberk

Felsefe Tarihi18. yüzyıl felsefesi; Aydınlanma Çağı olarak adlandırılan, aydınlanma felsefesinin 18. yüzyılda doğup benimsenmeye başladığı dönemdeki düşünsel hareketlere verilen genel addır. Aydınlanma felsefesi ya da 18. yüzyıl felsefesi; genel olarak insanın kendi yaşamını düzenlenmesini yeniden gündeme almış, hem düşüncenin, hem toplumsal yaşamın köklü değişimlere uğrayacağı bir sürecin fikirsel/felsefi başlatıcısı olmuştur. Bu yüzyılın sonlarına doğru meydana gelen Fransız devrimi (1789), ve ardında gerçekleşen modernleşme süreçleri, düşünsel anlamda etkilerini ve kaynaklarını aydınlanma felsefesinde bulmaktadır.

Mevlana hakkında yanlış bildiklerimiz – Ayşe Hür

mevlanaMevlana hakkında ne biliyoruz?
Önce defalarca düzeltilmesine rağmen ‘galat-ı meşhur’ haline gelen bir yanlış bilgiyle başlayalım.
Gene gel, gene gel!
Her ne olursan ol, gene gel!
Kâfir isen de, Mecûsî isen de, putperest isen de gene gel.
Bizim dergâhımız ümitsizlik dergâhı değil;
Yüz kere tövbeni bozmuş olsan da gene gel!
Bu dizeler Mevlana Celaleddin Rumi’ye atfedilir, ama bu doğru değildir.

Ölümsüzlüğe ulaşmanın çabası, tarihin en eski yazılı destanı: Gılgamış

Gılgamış destanıGılgameş Destanı, tarihte bilinen en eski medeniyetlerden biri olan Sümerlerin yaşayışları hakkında bilgi verme, ilk yazılı destan olma  ve tek tanrılı üç dinin kutsal kitaplarında yer alan  “Tufan” öyküsünün, benzer şekliyle 4000 bin yıl önce  taş tabletlere yazılı olması sebebiyle önem taşır.
İyi bir hükümdar, güçlü bir savaşçı, bilge bir kişilik… Ölüme karşı çıkmak için büyük çabalar harcamış, bilginin peşinden koşmuş, onurlu bir yaşam sürüp gelecek kuşaklara bıraktığı mirasla ölümsüzleşen ve tanrıların kölesi olmayı reddeden ilk kahraman…