09
Eki
A » + | -

Baba evinde kurulan dengbêj divanlarıyla yaşama gözlerini açan Ayşe Şan, Babasının denjbêj olması nedeniyle küçük yaşta müzikle tanışmış, müzik hayatına  Diyarbakır’da kadın cemaatlerinde ilahiler söyleyerek başlamıştır. Eyşana Kurd, Eyşe Xan, Eyşana Eli olarak’ta tanınan sanatçı, Qederê ve Dayikê gibi unutulmaz şarkılara imza atan kişidir. Dokuz yaşında babasını yitiren Şan, Yaşadığı toplumda kadınların şarkı söylemesinin günah olarak görülmesinden dolayı, maruz kaldığı feodal baskılara dayanamayıp genç yaşta Diyarbakır’dan ayrılarak Antep’e gider. Antep’te sanat yaşamına ilk ciddi adımı atan Ayşe Şan, Kürtçenin yasak olması nedeniyle radyoda İki yıl boyunca Türkçe şarkılar söyler.
[Aşağıdan 24  eserini  dinleyebilirsiniz]


Sonraki şarkıya geçmek için >| şarkı seçmek için [>] işaretine basınız.

1963 yılında ekonomik sıkıntılar nedeniyle sanatın merkezi olarak gördüğü İstanbul’un yolunu tutar.
İstanbul’da Kürtçe ve Türkçe konserler verir. ‘Ez Xezalım’ adlı parçasıyla ünlenir, daha sonra çıkardığı Kürtçe-Türkçe ilk kaseti, onun tanınmasına sağlar. Ancak Ayşe Şan’ın tanınması, onun üzerindeki baskıları azaltmak bir yana, bilakis artırır. Kürtçe müziğin yasak olduğu bu yıllarda baskılara daha fazla dayanamayan Şan, Türkiye’yi terk ederek Almanya’ya gider. Burada sanat ve yaşam mücadelesini sürdürmeye çalışırken 18 aylık kızı Şahnaz’ı yitirir. Direndiği baskılara bir de duygu dünyasındaki bu büyük yıkım eklenir. (Şan’ın dillere destan “Qederê” adlı parçası bu yıllarda yazılır ve söylenir.)
Bir süre burada yaşadıktan sonra şartların uygun hale geldiğini düşünüp Almanya’dan İstanbul’a geri döner. Fakat İstanbul’da yaşamı umduğu gibi iyi gitmez. Artık üç çocuk sahibi bir anne olan Şan bu kez, söylediği şarkılar nedeniyle baskı ve tehditler ile karşılaşır. Çocuklarının da bu durumda kendisini yalnız bırakması üzerine 1979 yılında Bağdat’ın yolunu tutar.

Bağdat’ın Sesi Radyosu’nda Eyşana Eli adıyla sesini duyurmaya başlar. Dönemin Hewler Valisi’nin daveti üzerine Hewler’e giden Şan bir çok konser verir. Burada bir çok sanatçıyla tanışma fırsatı bulur.Ayşe Şan’ın hayatından etkilenen sanatçı Cizrawi, ‘Le le le waye, Eyşane le waye, çav biçuke le waye..’ gibi Ayşe Şan’nın aşkını dilendiren şarkılar seslendirir.

Ayşe Şan, kardeş ve akrabalarının ölüm tehditleri yüzünden doğduğu, hayatının ilk yıllarını geçirdiği ve çok sevdiğini her fırsatta dile getirdiği Diyarbakır’a bir daha gidemez. Sadece annesinin ona sahip çıkması, sevdiği şehre gitmesi için yeterli olmaz.

Kendi hayatında tanık olduğu yalnızlık ve baskıyı şarkılarında dillendiren Ayşe Şan, yine de bütün acılarını vakur bir şekilde karşılamanın yanında, Ezilmişliğin üstünü örten perdenin arkasını gören, bilinçli bir sanatçı olarak; Ezilmişliğin kendisiyle beraber büyük acı ve keder getirdiğini söyler.
Ayşe Şan’ın acı ve keder dolu yaşamına kanser hastalığı eklenir.Ölümünden önce son kez kızını görmek isteyen anneye akrabaları izin vermediği gibi, annesinin mezarını bile bir kez olsun ziyaret etmesine izin verilmez. Bu olay Ayşe Şan’ın hayatında büyük bir yara açar. Ayşe Şan, bu acısını, müzik duygusunda derin izler bırakan bu olay sonucunda ‘Dayike’ şarkısıyla dillendirir. Bir dönemin bütün gençlerini etkileyerek o dönemin efsanesi haline gelmiştir.
Zorluklarla dolu olan hayatı gurbet elde tek başına mücadele ve sıkıntılarla geçmiştir.
Ayşe Şan 18 Aralık 1996 yılında İzmir’de kanser hastalığına yenik düşerek, yaşamını yitirerek aramızdan ayrıldı.

 

Toplam okunma (1766) Bugün(0) Son okunma tarihi (21 September 2014)

, , , , , , , , , , , , , , , , ,

48 Responses to “Ayşe Şan ve şarkıları: Her türden tutuculuğa karşı sesiyle savaşan devrimci bir kadın”

  • Ural Eroglu

    Ayse San hakkinda biraz bilgi sahibi olan kusak, cogunlukla okuma yazma bilmeyen kusakti. Okuma yazmasi olup da Ayse San’i yazmak isteyen genc kusagin elinde de yeterli bilgi yoktur. Bu nedenle bir internet sitesi haric, tüm internet sitelerinde Ayse San’in Diyarbakirli oldugunu yazmaktadirlar.
    Ayse San Bingöl-Karliova’nin Baxce Köyündendir. Baxce, Cirik, Toxliyan köyleri ve Goniga Jêrin bölgesindeki bazi köylerde akrabalari vardir. 1960’larda ve 1970’lerde Karliova’nin Toxliyan köyünde aricilik va hayvancilik yapan, Karliova sehir merkezinde av silahlari ticareti ve tamiratini yapan Niyazi amcanin esi Ayse San’in ablasiydi. Ikisi de iyi insanlardi ve toplumda seviliyorlardi.
    Gonig (Göynük) Bölgesindeki bazi köylerde Ayse San’in bazi akrabalarini taniyordum, ancak aradan gecen yillar nedeniyle bu kisilerin ve köylerin isimlerini net olarak söyleyemiyorum.
    Karliova’nin Saxnis köyünde yasayan Tahir amca sanirim Ayse San’in ilk esiydi. Ayse San’in Tahir amcadan bir kizi vardi. Tahir amca feodal deger yargilarin etkisinde olmakla birlikte toplumda sevilen ve sayilan iyi bir insandi. Diyarbakir’da neler yasadilarsa bilemiyoruz, bu anlasmazlik sonucu Ayse San ve Tahir amca ayrildilar ve kizlari Tahir amcada kaliyordu.
    Ya 1970’lerin sonlariydi ya da 1980’lerin basiydi, Karliova’dan gelen bazi köylülerin anlattiklari yüreklerimizi burkmustu. Ayse San ve Tahir amcanin genc ve güzel kizi toplumdaki ön yargilarin ve alcakliklarin kurbani olmustu. Köylülerin anlattigina göre, Baxce köyüne-dayisina giden genc kiz dayisinin oglu tarafindan ahlaksizca söylemlere ve girisimlere maruz kalmis ve bunlara dayamayarak yasamina son vermisti.
    Iste gericilik ve alcaklik. Sadece türkü söyledigi icin ve basini actigi icin Ayse San’a oruspu damgasini vurdular. Ama ayni bay namuscular Ayse San’in genc ve güzel kizini da ayni cercevede degerlendirip alcakca zevklerini tatmin etmeye calistilar. Bu ne yaman celiski ve bu ne alcak bir davranis! Ey akil, vicdan ve namus sahibi olanlar, söyleyin, kimdir oruspu, namussuz ve alcak olanlar?! Bu mahlukatlarin zevkle (ama gizlice) yaptiklari bir davranisla bir baskasini kötü olarak suclamalarini nasil degerlendiriyorsunuz?!

  • enes turan

    ayse hanım sesiniz cok guzel tebrikler ederim

  • ibrahim yiğit

    ayşe şan kürt müziğine öncelik eden en büyük sanatçılardan biridır.şu anda mezarı izmir de olan sanatçının her ay mezarını ziyaret etmekteyim allah mekanını cennet eylesin.

  • huseyin

    alah rahmet eylesinmekanı cenet olsun yalnız soylemekte yarar var ayşeşan bingol karlıova bahce koyündendir

  • halef çakan yalova

    ilk kürt kadın ses sanatcısı herzaman dinlenen sanatçısı

    Cvp:
    ilk kürt kadın ses sanatcısı Meryem Xan.

  • adilbayar

    bence deyil gerçekten çok büyük bir sanatçı o
    onun çektiklerini kimseler çekmet hayat ona hep sırt çevirdi çünkü o büyük bir yıldız o büyük bir bestekar ve çok iyi bir annedi o o çünkü benim uzakdanda olsa o benim akrabamdı saygıla aniyorum bir daha ayse şan diye bir gelmez bu dünyaya herkese saygılar ve sevgiller..

  • dilan

    ez pır jé hez dıkım. mıroven wek we nayen jıbirkırın ew herdem dılemedeye

  • edipbaka

    Bence ayşe şan dunyaca unlu en degerli sanatcılardan biridir ne yazık ki biz bu ülkede insand egerini hiç bir zaman bilmeyez. ne zaman insanlari kayıp ediğimiz zaman degerlerini alıyoruz allah mekanını cenet etsin

Yorum yaz

Arşivler